«Երկիրը մեռնում է, ու՞մ ենք խաբում, բանակցում ենք, որ ի՞նչ»

«Ապրիլյան դեպքերի կրկնությունն հավանական եմ համարում»

Ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման շուրջ ընթացող բանակցությունների շրջանակում Հայաստանի, Ադրբեջանի եւ Ռուսաստանի նախագահները մոտ ապագայում կհանդիպեն: Այս մասին հաղորդում է ԱՊԱ գործակալությունը: Ադրբեջանի արտգործնախարար Մամեդյարովն ասել է, թե որպեսզի այդ բանակցություններն արդյունավետ լինեն, պետք է սպասենք Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունների ավարտին:

ղարաբաղյան

Ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման վերաբերյալ «Ասպարեզը» զրուցել է քաղաքագետ Արա Պապյանի հետ:

-Պարոն Պապյան, ինչու՞ մեր արտաքին քաղաքական հիմնախնդիրները լուծում չեն ստանում, մասնավորապես՝ ղարաբաղյան հիմնախնդիրը:

-Ղարաբաղյան հիմնախնդրի լուծումը միայն մեզանից կախված չէ: Դա միայն փոխադարձ զիջումների հիման վրա է հնարավոր կարգավորել: Կարծում եմ՝ ամենաստրատեգիական սխալը 1994 թվականի զինադադարն էր, քանի որ մենք միամտություն ունեցանք կարծելու, որ պատերազմը հաղթել ենք, հիմա կբանակցենք եւ, Ադրբեջանը որպես պարտված կողմ, ինչ-որ բան մենք իրեն կզիջենք, ինչ-որ բան՝ ինքը մեզ: Մենք այն ժամանակ պետք է վերջնականապես ջախջախեինք Ադրբեջանին, դրա հնարավորությունները կար: Զինվորական տարբեր ղեկավարներ հիմա բացահայտ են դրա մասին խոսում: Էն ժամանակ խնդիրն հնարավոր էր լուծել, ներկա վիճակում հնարավոր չէ: Քանի դեռ Ադրբեջանն ունի նավթ եւ գազ, չի համաձայնի ինչ-որ բան զիջել: Ի՞նչ զիջման մասին է խոսքը, եթե մարդիկ խորհրդարանում հնչեցնում են, որ օրենք ընդունենք «Իրիվանը» ետ վերադարձնելու մասին: Արդեն խոսակցության մակարդակից մարդիկ անցնում են օրենսդրական մակարդակի: Միակ ելքն Ադրբեջանի տրոհումն է՝ ըստ կրոնաէթնիկ պատկանելության, հակառակ դեպքում հավերժական պատերազմ է լինելու:

-Բայց դա բավական բարդ խնդիր է: Ո՞նց է հաջողվելու մեզ, հատկապես երբ մեր դիվանագիտական կորպուսը բավական պասիվ է:

-Իհարկե, բարդ խնդիր է: Հեշտ բան չկա, իսկ բանակցելով խաղաղություն ստանալը Ղարաբաղի համար հե՞շտ է: Էլի բարդ խնդիր է: Բայց դա միակ լուծումն է: Ցավը հետեւյալն է. մեզ մոտ քաղաքականությունն իրականացվում է հետեւյալ կերպ. այսքան ենք կարողանում, այսքան ենք անում: Էդպես չպետք է արվի, այլ պետք է նայվի, թե ինչ է պետք անել: Երկիրը մեռնում է, ու՞մ ենք խաբում, բանակցում ենք, որ ի՞նչ: Եւս 20 տարի այդ կերպ կբանակցենք Հայաստանում ոչինչ չի մնա:

Արա Պապյան-Այդ ժամանակ մեր տարածքներն ավելի հեշտությա՞մբ կզավթեն:

-Ալիեւը շատ պարզ ասաց դրա մասին, որ մենք բնավ կարիք չունենք պատերազմի միջոցով…..որովհետեւ ինքը գիտե, որ պատերազմով էլ չի կարող:

-Արդյո՞ք Հայաստանի եւ Ադրբեջանի իշխանություններն հստակեցրել են, թե ինչպես պետք է կարգավորվի ղարաբաղյան հակամարտությունը:

-Հայաստանի իշխանությունները մի բանաձեւ են առաջ քաշել՝ տարածքներ՝ կարգավիճակի դիմաց: Մնացածը դրանց ածանցյալներն են՝ կարգավիճակը միանգամից է տրվում, անցումային շրջանի կարգավիճակ է լինում եւ այլն: Բայց սկզբունքը դա է՝ զիջել տարածքները: Եթե Ադրբեջանն 90-ականներին ավելի մեղմ էր հռետորաբանության մեջ, այն բանից հետո, երբ իր նավթային եկամուտները շատացան, բնականաբար, կոշտացրեց իր դիրքորոշումը: Կարծում եմ, որ մենք հիմա հեռու ենք ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ խաղաղ ճանապարհով լուծում գտնելուց, քան 90-ականներին: Այդ ժամանակ Ադրբեջանում դեռեւս այն սերունդն էր, որն հայերի հետ վատ-լավ համակեցությամբ ապրել էր: Այսօր Ադրբեջանում աճել է մի սերունդ, որը մանկապարտեզից սկսած անասնական ատելություն է տածում հայերի հանդեպ եւ այդ սերունդն ահավոր հայատյաց է: Մենք տեսանք, թե ինչպես իրենք վարվեցին ապրիլյան պատերազմի ժամանակ հայ գերիների հետ: Նման բան չէր եղել 90-ականների պատերազմի ժամանակ:

-Պարոն Պապյան, նախկինում Լեռնային Ղարաբաղը բանակցային գործընթացին մասնակցում էր, հիմա ինչու՞ չի մասնակցում:

-Երբ Քոչարյանը տեղափոխվեց Հայաստան, նա ասաց, որ ես՝ որպես ղարաբաղցի, ներկայացնում եմ եւ Ղարաբաղը, եւ Հայաստանը, որը սկզբունքորեն սխալ էր, որովհետեւ այստեղ ծագումնաբանությունը չէր կարեւորը: Ինքը Հայաստանի նախագահն էր, ոչ թե Լեռնային Ղարաբաղի եւ էդ ձեւ դուրս մնաց:

Մյուս կողմից էլ Ադրբեջանն հետեւողականորեն կարողացել է ցույց տալ, որ սա Հայաստան-Ադրբեջան հակամարտություն է, որի մեջ ի վերջո ճշմարտություն կա, քանի որ եթե սա Ղարաբաղ-Ադրբեջան հակամարտություն է, Ղարաբաղը պետք է ասեր Հայաստանին՝ որ դուրս արի բանակցային գործընթացից, ես եմ բանակցում: Բայց մենք նման բան երբեւէ չենք լսել: Այնպես որ, շատ բաներ, ցավոք սրտի, մեր սխալի հետեւանքն է:

ղարաբաղյան

-Այս տարի հնարավոր համարու՞մ եք ապրիլյան պատերազմի կրկնություն:

-Ապրիլյան դեպքերի կրկնությունն հավանական եմ համարում եւ շատ հավանական է՝ հենց նույն ապրիլին էլ դա լինի: Չմոռանանք, որ ապրիլին մեզ մոտ ընտրությունների ամիս է, նախընտրական եւ հետընտրական լարվածություն է առաջանալու, իշխանությունը կեղծելու է ընտրությունները, ընդդիմությունը բողոքելու է եւ դա հարմար առիթ է լինելու Ադրբեջանին՝ հերթական քառօրյան ստեղծելու:

Զրուցեց Անահիտ Սիմոնյանը

Դիտումներ՝ 91

Մեկնաբանել

comments