ԿԱՅԱՑԱՎ

ՀԱՆՐԱՀԱՎԱՔԸ

Ի ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

«ԳԱԼԱ» ՀԵՌՈՒՍՏԱ-ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ

«Առանց մեր Խոսքի Ազատության մենք չկանք.

միացե'ք մեզ»

   Իրազեկման եւ շահերի պաշտպանության ծրագիր

Դ Ա Ր Պ Ա Ս

ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբ հասարակական կազմակերպություն	Հազարամյակի մարտահրավերներ Հիմնադրամ-Հայաստան Ծրագիր	Բաց հասարակության ինստիտուտի օժանդակության հիմնադրամ- Հայաստան

13 նոյեմբերի, 2007

ՀՄՀ-Հայաստան ծրագրի ՇԽ անդամ Լեւոն Բարսեղյանի հայտարարույթունը Շահառուների խորհրդի նոյեմբերի 2-ի նիստի նախագահողի վարքի մասին:

Զանգվածային լրատվամիջոցներին,

ՀՄՀ-Հայաստան ծրագրի շահառուներին,

Ծրագրի Շահառուների Խորհրդի անդամներին,

Ծրագրի ՊՈԱԿ տնօրենին եւ աշխատակազմին,

Ծրագրի Կառավարման խորհրդի բոլոր անդամներին,

ՀՄ Կորպորացիայից հայաստանյան ծրագրում ներկայացուցիչներին,

բոլոր հետաքրքրված կողմերին     

Հայտարարություն

Հազարամյակի մարտահրավեր Հիմնադրամ-Հայաստան ծրագրի Շահառուների Խորհրդի 2007 թվի նոյեմբերի 2-ի նիստում տեղի ունեցած սկանդալի մասին

Ես` Լեւոն Բարսեղյանս, ՀՄՀ-Հայաստան ծրագրի Շահառուների Խորհրդի անդամ եմ, Ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբ ՀԿ խորհրդի նախագահը: Պարտավոր եմ Ձեզ եւ հանրությանը տեղեկացնել ՀՄՀ-Հայաստան Ծրագրի Շահառուների Խորհրդի նիստում տեղի ունեցած մտահոգիչ միջադեպի մասին, որը բացի իմ` ՇԽ անդամիս իրավունքների կոպտագույն խախտում լինելը, ամենախայտառակ նախադեպերից մեկն է ՀՄՀ-Հայաստան ծրագրի 1-ամյա պատմության մեջ:

ՀՄՀ-Հայաստան Շահառուների խորհրդի[1] 2007 թվի նոյեմբերի 2-ի նիստում նիստը նախագահող, «Գյուղատնտեսության աջակցության հանրապետական Կենտրոն» պետական ՓԲԸ տնօրեն, «Ագրոզարգացում» ՀԿ նախագահ, ՀՄՀ-Հայաստան ծրագրի Շահառուների խորհրդի, Կառավարման խորհրդի անդամ, ՀՀ Պետական ագրարային համալսարանի դասախոս Աշոտ Ոսկանյանը, խախտելով Շահառուների Խորհրդի կանոնակարգը եւ տարրական վարքի կանոնները, հայտարարեց, թե քվեարկության չի դնելու իմ` այս հայտարարության հեղինակիս առաջարկությունը Ծրագրի կարեւորագույն խնդիրներից մեկի կարգավորման առնչությամբ:

Խնդիրը.

Ինչպես հայտնի է, ՀՄՀ-Հայաստան ծրագրի Շահառուների խորհուրդը ձեւավորվում է քաղաքացիական հասարակության եւ Ջրօգտագործողների ընկերությունների շահագրգռություն հայտնած ներկայացուցիչների մասնակցությամբ անցկացվող տարեկան ընտրությունների միջոցով. առավելագույն քվեներ հավաքած թեկնածուները 1 տարով դառնում են ՇԽ անդամներ: ՇԽ երկրորդ գումարումը կազմվել է 2007 թվի սեպտեմբերի 29-ին[2]: Այդ ընտրություններն անցկացվել են շահագրգիռ կազմակերպությունների հաստատած ընտրակարգով[3], որի համաձայն, ընտրություններին մասնակցելու իրավունք չունեին ՀՀ օրենսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանությունների մարմինների պաշտոնյաները:     

Ըստ ՀՄՀ-Հայաստան ծրագիրը կարգավորող հիմնական փաստաթղթի` միջպետական համաձայնագրի[4], Ծրագրի կառավարման գլխավոր մարմնի` Կառավարման խորհրդի 11 անդամներից 5-ը պիտի լինեն քաղաքացիական հասարակությունից, որոնց Կառավարման խորհուրդ պիտի պատվիրակի Շահառուների խորհուրդը[5]: Ծրագրի Շահառուների խորհուրդը իր կանոնակարգով[6] սահմանել է, որ այդ 5 հոգուն պատվիրակում է իր կազմից եւ դա անում է փակ գաղտնի քվեարկությամբ[7]: Շահառուների Խորհուրդը այս կանոնին հավատարիմ, հոկտեմբերի 12-ի իր նիստում անցկացրեց փակ-գաղտնի քվեարկություն, որին մասնակցեցին ՇԽ բոլոր անդամները որպես ընտրողներ` յուրաքանչյուրը 5 թեկնածուի օգտին քվեարկելու իրավունքով, եւ` ՇԽ 10 անդամները` որպես թեկնածուներ: ՇԽ կազմի մյուս 5 անդամները քվեարկությունից առաջ հանել էին իրենց թեկնածությունները: Թեկնածուները հավաքել են հետեւյալ քվեները` ըստ նվազման. 11, 9, 9, 8, 8, 7, 7, 6, 5, 5 [8], եւ առավելագույն քվեներ հավաքած 5 հոգին հայտարարվել են ԿԽ անդամներ:

Խնդիրն առաջացավ այն ժամանակ, երբ ես, ստուգելով ինձ հասած տեղեկությունները, հոկտեմբերի 20-22-ին պարզեցի, որ Շահառուների Խորհրդի ընտրություններին, ի թիվս այլոց, մասնակցել է Անդրանիկ Հովհաննիսյանը, որը, «Բնապահպան տնտեսագետների երիտասարդական միություն» ՀԿ նախագահը լինելուց բացի, քաղաքացիական ծառայող է, ՀՀ Սպորտի եւ երիտասարդության հարցերի նախարարության երիտասարդական քաղաքականության վարչության գլխավոր մասնագետ, ինչը հաստիքային աշխատանք է[9]: 2007 թվի սեպտեմբերի 29-ի քաղաքացիական հասարակության շահագրգիռ ներկայացուցիչների ընտրության թեկնածուական հայտում նա չի ներկայացրել իր հաստիքային աշխատանքը (հայտի 2.3 կետ): Ա.Հովհաննիսյանը ընտրական հայտը լրիվ չի լրացրել[10], ինչը 2007 թվի սեպտեմբերի 4-ին հաստատված ընտրակարգի խախտում է[11]: Ընտրական հանձնաժողովը, չիմանալով այդ մասին եւ, ըստ ներկայացված փաստաթղթերի, Ա.Հովհաննիսյանին համարելով քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչ, գրանցել է որպես ընտրող ու թեկնածու: Քվեարկության արդյունքում[12] նա դարձել է ՇԽ անդամ: Ապա ՇԽ անդամ Ա.Հովհաննիսյանը (ի դեմս իր կողմից լիազորված Սամվել Լեւոնի Մերթարջյանի[13]), մասնակցել է ՇԽ 2007 թվի հոկտեմբերի 12-ի նիստին, երբ փակ ու գաղտնի քվեարկությամբ ընտրվել են ԿԽ  5 պատվիրակները[14]:

Ստացվել է, որ ՇԽ ընտրություններին եւ Կառավարման խորհուրդ ՇԽ պատվիրակներին պատվիրակելու ընտրությանը մասնակցել է մարդ, որն այդ իրավունքը չի ունեցել: Իսկ սա նշանակում է, որ ՇԽ կազմից Կառավարման խորհուրդ պատվիրակման հոկտեմբերի 12-ի քվեարկության արդյունքներում անճշտությունը կազմում է 1 քվե, ինչն ազդեցիկ է առավելագույն քվեներ հավաքած 5 անձանց ճշգրիտ որոշման խնդրում: Ա.Հովհաննիսյանի փոխարեն  ՇԽ-ում լինելու իրավունք ունեցող 15-րդ` մեկ այլ անդամի մասնակցության դեպքում քվեարկության  արդյունքները կարող էին բոլորովին այլ լինել, եւ թե ինչպես կարող էին բաշխվել քվեները, դժվար է ասել[15]:

Ելնելով վերոհիշյալ փաստերից եւ հանգամանքներից, ես անհրաժեշտ համարեցի դրանք ներկայացնել Շահառուների խորհրդի նոյեմբերի 2-ի արտահերթ նիստում, եւ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Անդրանիկ Հովհաննիսյանը նոյեմբերի 2-ի նիստին չէր մասնակցում, առաջարկեցի հաջորդ նիստին հրավիրել նրան եւ լսել նրա բացատրությունները կամ մեկնաբանությունները այս խնդրի շուրջ:

Ապա, ի զարմանս ինձ եւ Շահառուների խորհրդի մի քանի այլ անդամների, պարզվեց, որ ՀՄՀ-Հայաստան ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Ա.Հովսեփյանը նույնպես տեղյակ էր Անդրանիկ Հովհաննիսյանի հետ կապված պրոբլեմին: Տնօրենը նշեց, որ Անդրանիկ Հովհաննիսյանը ՊՈԱԿ-ին տեղեկացրել է, թե ինքը Շահառուների Խորհրդի ընտրություններին մասնակցելիս չի իմացել պետական կառավարման մարմնում աշխատողների վերաբերյալ սահմանափակման մասին, եւ այդ պատճառով է մասնակցել այդ ընտրություններին: Ըստ ՊՈԱԿ տնօրենի, Ա.Հովհաննիսյանը բանավոր հրաժարվել է ՇԽ կազմում իր տեղից:

ՇԽ նոյեմբերի 2-ի նիստի ժամանակ իմ ունեցած տեղեկությունների հավաստիությունը ՊՈԱԿ տնօրենից իմանալուց հետո ներկայացրի հետեւյալ առաջարկությունը. «Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Շահառուների խորհրդի կազմում ընտրակարգի խախտմամբ հայտնված մարդ է մասնակցել Կառավարման խորհուրդ քաղաքացիական հասարակությունից պատվիրակների ընտրության փակ-գաղտնի քվեարկությանը եւ այդ մեկ մարդու քվեարկությունը ստացված արդյունքների դեպքում էական անճշտություններ է առաջացնում  5 առավել քվեներ հավաքած թեկնածուներին որոշելիս, առաջարկում եմ անվավեր հայտարարել հոկտեմբերի 12-ի փակ-գաղտնի քվեարկության արդյունքները եւ մոտակա օրերին անցկացնել Շահառուների խորհրդից Կառավարման խորհուրդ պատվիրակելիք 5 անդամների ընտրությունների վերաքվեարկություն»:

Եւ որպեսզի տպավորություն չստեղծվեր, թե ես այդ առաջարկությունն անում եմ, որովհետեւ առաջին քվեարկության արդյունքում ԿԽ անցնելու համար բավարար քվե չեմ հավաքել, ես հայտարարեցի նաեւ, որ անկախ հնարավոր վերաքվեարկության ցանկացած արդյունքից, հրաժարվում եմ լինել Կառավարման Խորհրդում:

Իմ առաջարկությունը պաշտպանեց եւ պնդեց նաեւ Շահառուների խորհրդի անդամներից Արթուր Սաքունցը (Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի նախագահ): Առաջարկությունը մոտ 1 ժամ քննարկվեց, արտահայտվեցին բոլոր նրանք, ովքեր կամեցան արտահայտվել, այդ թվում ՇԽ անդամների մեծ մասը, ՊՈԱԿ տնօրեն Ա.Հովսեփյանը, ներկա այլ ՀԿ ներկայացուցիչները: Ծավալվեց բուռն բանավեճ:

Նկատելով, որ նախագահողը խուսափում է քվեարկության դնել իմ առաջարկը, ստիպված մի քանի անգամ կրկնեցի առաջարկս, բացատրեցի, որ նիստը նախագահողն իրավունք չունի ՇԽ անդամներից որեւէ մեկի առաջարկությունը քվեարկության չդնել: Ի վերջո, չնայած իմ բազմաթիվ պնդումներին` քվեարկության դնել իմ առաջարկը, նիստը նախագահող Աշոտ Ոսկանյանը հրաժարվեց այդ անել: Նա ուղղակի հայտարարեց, որ այդ առաջարկը քվեարկության չի դնելու: Փաստորեն նա, վերազանցելով նախագահողի լիազորությունները, չարաշահեց իր դիրքը, հրաժարվեց կատարել իր` նախագահողի պարտականություններից մեկը:

Հանրությանը պիտի հայտնի լինի, որ Շահառուների խորհրդի բոլոր անդամները Խորհրդում իրենց իրավասություններով հավասար են միմյանց, որեւէ մեկը որեւէ արտոնություն կամ առավելություն մյուսի նկատմամբ չունի: Միակ բացառությունը վերաբերվել է եւ վերաբերվում է ՇԽ նիստերը նախագահողին, որին, ՇԽ Կանոնակարգի համաձայն, ամեն անգամ ընտրում են նիստի սկզբում: Նիստերի նախագահողի պարտականությունները մինչ հիմա եղել են բացառապես տեխնիկական, ոչ ոք, նախորդ մոտ 25 նիստերն ու հանդիպումները նախագահելիս, իրավասու չի եղել որակական միջամտություն ունենալ քննարկվող հարցերին, գնահատել[16] որեւէ առաջարկություն կամ քվեարկություն` ժամանակավրեպ, անպատեհ, ուշացած կամ պատեհ, ու ոչ մի նախագահող մինչեւ հիշյալ դեպքը, չի դրսեւորել այնպիսի անհարգալից վարք ՇԽ մյուս անդամների նկատմամբ, ինչպես վարվեց Աշոտ Ոսկանյանը: ՇԽ նիստի նախագահողը ուղղակի պարտավոր էր քվեարկության դնել ՇԽ անդամի առաջարկը: ՇԽ նիստը նախագահող անդամը իրավազոր չէ որոշել ՇԽ մեկ այլ անդամի առաջարկի արդարացիությունը կամ օրինականությունը կամ միջազգային համաձայնագրին անհամապատասխանությունը եւ, այդպիսով,  առաջարկի արգելակման կամ կասեցման գործողություններ ծավալել:

ՀՀ Սպորտի եւ երիտասարդության հարցերի նախարարությունում հաստիքային աշխատանք ունեցող քաղաքացիական ծառայողի մասնակցությամբ Շահառուների խորհրդից Կառավարման խորհուրդ 5 անդամների պատվիրակումը, ՇԽ նիստի նախագահողի իրավասությունների չարաշահումն ու Շահառուների Խորհրդի անդամների իրավունքների կամայական սահմանափակումը լրջորեն ստվերեց այն սկզբնական ժողովրդավարությունը, որ կար ծրագրում եւ Շահառուների խորհրդում: Այժմ, իմ խոր համոզմամբ, այդպիսի քվեարկությունից հետո, Կառավարման խորհրդի ՇԽ-ի պատվիրակները բավարար լեգիտիմությամբ չեն օժտված եւ չեն կարող համարվել քաղաքացիական հասարակության պատվիրակված ներկայացուցիչներ Կառավարման Խորհրդում[17]:

Անկախ ՇԽ նիստի նախագահողի նման վարքի դրդապատճառներից, տեղի ունեցածը գնահատում եմ Շահառուների խորհրդի անդամի իրավունքների դիտավորյալ սահմանափակում, ու կոչ եմ անում Շահառուների Խորհրդի մյուս անդամներին, ՊՈԱԿ տնօրենին, ՀՄ Կորպորացիայից Հայաստանյան ծրագրում ներկայացուցիչներին, Կառավարման խորհրդի մյուս անդամներին` արտահայտել իրենց պաշտոնական գնահատականները եւ մեկնաբանությունները տեղի ունեցածի մասին:

Նիստը նախագահողի նման վարքը ուղղակիորեն վնասեց այն ոգուն, ինչ դրված էր ՀՄՀ-Հայաստան ծրագրի Շահառուների խորհրդի գաղափարաբանության մեջ[18]: Աշոտ Ոսկանյանի ցուցաբերած վարքի վնասակար հետեւանքներից մեկն այն է, որ ծրագրի շահառուների եւ շահառուներին ներկայացնող հասարակական կազմակերպությունների աչքում որոշակիորեն վարկաբեկվեց Շահառուների Խորհուրդը. առաջարկածս հարցի շուրջ քվեարկությունը եւ, մանավանդ, առաջարկիս հնարավոր ընդունումը կարդարացներ կամ կվերականգներ հավատը Ծրագրում քաղաքացիական հասարակության որակյալ եւ ազնիվ մասնակցության նկատմամբ:

Ես եւ ՇԽ անդամներից վերոհիշյալ խնդիրներով մտահոգ իմ գործընկերները օժտված ենք մեզ ընտրող-պատվիրակողների պատգամների հաստատակամությամբ եւ չենք պատրաստվում որեւէ զիջման գնալ Կառավարման խորհուրդ ՇԽ պատվիրակների ընտրության վերաքվեարկության հարցում:

Վերաքվեարկության վերաբերյալ նոյեմբերի 2-ի ՇԽ նիստում արած իմ առաջարկը ուժի մեջ եմ թողնում այնքան ժամանակ, քանի դեռ այն քվեարկության չի դրվել կամ քանի դեռ չեմ համոզվել, որ առաջարկն իմաստը կորցրել է, ինչը խիստ անհավանական է, իսկ Աշոտ Ոսկանյանի վարքը ժամանակ անց դիտվելու է որպես ճարահատ ու փոքրիկ խոչընդոտ Շահառուների Խորհրդի անդամների գործողություններին:

Ես եւ Շահառուների խորհրդի համախոհ անդամները անհրաժեշտ եւ բավարար բոլոր ջանքերը ներդնելու ենք ծրագրում մեր լիազորությունների իրականացման ճանապարհի բոլոր տեխնիկական խոչընդոտները հաղթահարելու, եւ այդպիսով ծրագրի նկատմամբ արդյունավետ վերահսկողություն ունենալու, Շահերի բախումների եւ կոռուպցիոն որեւէ դրսեւորման կանխարգելման ու բացառման ուղղությամբ այնքան ժամանակ, քանի դեռ հավատում ենք, որ հասարակական գործունեությամբ այս գործընթացների վրա ազդելու հնարավորություն կա:

Մինչ այդ, պարտավոր եմ զգուշացնել, որ վերոհիշյալ հանգամանքների բերմամբ ՀՄՀ-Հայաստան ծրագրին հասնելիք հնարավոր բոլոր վնասների գլխավոր պատասխանատու-ներից մեկը ՇԽ նոյեմբերի 2-ի նիստի նախագահող Աշոտ Ոսկանյանն է:

13 նոյեմբերի, 2007

ՀՄՀ-Հայաստան ծրագրի ՇԽ անդամ

Լեւոն Բարսեղյան